دیکشنری صحافی

در این نوشته وب سایت صحافی آنلاین جهت آشنایی دانشجویان و پژوهشگران دیکشنری صحافی را در اختیار علاقه مندان قرار می دهد.

صحافی دفتر

روش صحافی مورد استفاده برای صحافی دفاتر حسابداری یا ثبتی یا کتابچه‌های مشق که باید پس از باز کردن به همان حالت تخت باقی بمانند.

account-book binding
روی حاشیۀ عطف

موارد چاپ شدۀ روی حاشیۀ عطف کتاب.

across the gutter
اکریلیک

پلیمری که مادۀ اصلی آن رزین مصنوعی است و برای روکش کردن سطح مواد استفاده می‌شود.

acrylic
صحافی ته‌چسب

در این روش عطف کتاب را به کمک ارّه یا وسایل دیگر دندانه دندانه یا زبر می‌کنند و سپس چسب داغ به عطف می‌مالند تا صفحات را در کنار یکدیگر نگهدارد. در همین مرحله جلد را نیز به آن می چسبانند.

adhesive binding
عقیق

این وسیله توسط صحافان برای پرداخت لبه‌های طلایی یا نقره‌ای کتاب به کار می‌رود.

agate; blood stone
آلبوم

کتابچه‌ای که عکسها را روی صفحات خالی آن می‌چسبانند؛ کتاب مصوّر بزرگ.

album
ورقۀ انیلین؛ فویل آنیلین

ورقۀ مورد استفاده در طلاکوبی جلد کتاب که دارای رنگ آنیلینی است.

aniline foil
چسب حیوانیanimal glue; animal size;
سریشم

چسبی که از پوست، استخوان و سم حیوانات تهیه می‌شود و در صحافی به کار می‌رود.

gelatin size
درفش

ابزاری فولادی و نوک‌تیز که به وسیلۀ صحافان برای سوراخ کردن و خط کشیدن روی جلد کتاب، به کار می‌رود.

  awl; bodkin
منتهاالیه فرمهای چاپی که در هنگام صحافی به هم دوخته می‌شوند.Back
مقوای پشت جلدbackboard
شیرازهbackbone
پشت جلد
قسمتی از جلد که در پشت جلد یا کتاب قرار می‌گیرد و معمولاً مطالب تبلیغاتی یا توضیحاتی راجع به نویسنده روی آن چاپ می‌شود.
back cover
زبانه تا خورده لفاف کتاب که روی قسمت پشتی جلد برمی‌گردد یا تا می‌خورد.Back flap
لولاسازی؛ لولازنی جلد

در صحافی عبارت است از اعمالی که باعث ایجاد شانه‌ای در هر یک از دو طرف شیرازه کتاب می‌شوند و به jointing نیز مشهور است.

backing
نوعی چکش گرد که صحافان برای گرد کردن و شکل دادن به عطف کتاب به کار می‌برند.backing hammer
پارچه یا مواد دیگری که برای استحکام بخشیدن به صحافی، به عطف کتاب چسبانده می‌شود.Back-lining paper; back-lining: book; backing paper back strip; book back-liner
ماشین ته گردکنی

ماشینی است که ته کتاب را گرد می‌کند و در نتیجه عطف کتاب به صورت محدب درمی‌آید.

back rounding machine
برآمدگی شیرازه، ورم شیرازه back swell

جمع شدن نخ صحافی یا چسب روی شیرازه کتابها در صحافی که باعث ورم‌کردگی شیرازۀ کتاب به شکلی نامطلوب می‌شود.

back strip— back-lining paper
باند

ریسمانی که از میان عطف کتاب می‌گذرد و قسمتهای مختلف آن را به هم می‌دوزد. نواری پارچه‌ای که روی کتاب گذاشته شده و بخشهای تاخوردۀ کتاب را به آن می‌دوزند و لبه‌های آن به مقواهای جلویی و پشتی جلد چسبانده می‌شوند. نوار برآمدۀ روی عطف کتابهای دارای صحافی چرمی.

band
چرم صحافی

نوعی چرم که از پوست گوسفند ساخته می‌شود و در صحافی دفاتر حسابداری و نظایر آن که باید در حالت باز شده باقی بمانند، استفاده می‌شود.

basil
چکش صحافی؛ مُشته

چکش سنگین و دسته کوتاهی که در صحافی برای کوبیدن کتابها به کار می‌رود.

beating-hammer
نواری کاغذی که در وسط روی جلد کتاب کشیده می‌شود.Belly band
مقواهای لب پخ

مقواهای جلد کتاب که لبه‌های پخ دارند و گاهی برای کتابهای بزرگ به کار می‌روند.

beveled boards
صحافی کردن

محصول چاپی را از حالت ورقی یا بوبینی به صورت جزوه، کتاب، بروشور و غیره درآوردن. شامل اعمال: برشکاری کاغذ، تاکنی، ترتیب، جلدسازی، طلاکوبی، طلازنی، ته‌دوزی و ته‌چسب‌زنی، مفتول‌دوزی، اپراتوری، لاک و سلفون‌زنی.

to bind
صحاف- جلد مقوایی محکم

جلد کتابهایی که به صورت سیمی یا مانند آن صحافی شده‌اند. قوطی تزئین شده‌ای که مجموعه‌های چند جلدی را داخل آنها قرار می‌دهند.

binder
مهر صحافی

مهری برنجی و طرح‌دار که روی جلد کتاب کوبیده می‌شود.

binders die
کارگاه صحافیbindery
مقوای صحافیbinding board
نخ صحافی، نخ دوخت

نخی که برای به‌هم پیوستن فرمهای چاپی به کار می‌رود.

binding thread; sewing thread
مفتول
سیم فولادی مفتول‌دوزی.
binding wire
مهرکوبی

ضرب و حک حروف یا نقوش بر روی جلد کتابها بدون استفاده از مرکب یا ورقۀ طلا.

blind blocked; blind tooled; blanked; blind embossing
 

داغ نهادن بر روی جلد چرمی با استفاده از ابزارهای دستی و بدون استفاده از مرکب یا ورقۀ طلا.

Blind tooling
نقش برجسته‌سازی؛ طلاکوبی

در جلدسازی عبارتست از ایجاد نقوش یا حروفی فرورفته روی جلد کتاب که در اغلب موارد قسمتهای

فرورفته با فویلهای رنگی یا فلزی پوشانده می‌شود.

blocking
ماشین طلاکوبیbloking machine
مقوا، کارتن

در تجلید کتابها از مقوا برای زیر پوشش جلد استفاده می‌شود. در قرون گذشته از چوب و تخته برای زیر

پوشش جلد استفاده می‌شد و به همین دلیل واژۀ board امروزه در این معنا به کار می‌رود.

board; card; cartridge
مقوای شیرازه، باریکۀ عطف

در جلدسازی نوعی از عطف جلدهاست که از مقوای به کار رفته در جلد ساخته می‌شود.

board hollow
آستر جلد، آستر بدرقه

دو ورق کاغذ ضخیم که معمولاً به داخل مقوای جلد چسبانده می‌شود.

board paper
صحاف، پوشنگر

کسی که اوراق چاپی را جفت کرده و آنها را به هم می‌دوزد تا این که کتابی به وجود آورد.

bookbinder
صحافی، پوشنگری

(عمل تجلید صفحات، اوراق، فصول یا نشریات ادواری)

bookbinding
تنۀ اصلی کتاب

کتاب دوخته شده و آماده برای بقیه مراحل صحافی.

book block
جلدساز (جلد ضربی)

کسی که طرح‌ها یا عناوین روی جلد کتابها را با ابزارهای دستی ضرب می‌کند.

book embosser hand
جلدساز (جلد ضربی)

کسی که ماشین پرس الکتریکی را برای ضرب طرحها یا عناوین روی جلد کتاب به کار می‌اندازد و هدایت

می‌کند.

book embosser machine
ژاکت کتاب، روکش کتاب

لفافی کاغذی برای حفاظت یا زیبایی روی جلد کتاب.

book jacket
بروشور

کتاب کم‌برگ جلد کاغذی با صحافی بسیار ساده

booklet
ماشین ته‌دوزی

در این ماشین درفش ته صفحات را به فواصل معینی که از پیش تنظیم شده، سوراخ می‌کند. سپس سوزن

در سوراخ‌ها فرو می‌رود و قلاب‌ها به کمک سوزن‌ها، آنها را به هم می‌دوزند. پس از اتمام هر جلد اپراتور به

کمک پدال مخصوص، کتب دوخته شده را از هم جدا می‌کند.

book sewing machine
قطع کتاب

قطع به معنی اندازه کتاب است و عبارت است از دفعاتی که برگ چاپی به منظور تشکیل اوراق کتاب، تا

می‌شود و اندازه‌های خاص کتاب را می‌سازد. معمولاً در فهرستبرگه‌ها فقط درازای کتاب ذکر می‌شود. فقط

در مورد کتابهایی که قطع‌های استثنایی دارند و به ذکر پهنای آنها نیز در فهرستبرگه‌ها مبادرت می‌شود.

قطع کتاب در ایران به معنای اندازه کاغذ است اما عملاً بر پایه اندازه سطح چاپ شده یا طول سطر یا اشپون

در نظر گرفته می‌شود. قطع کتاب و اندازه تقریبی آن در ایران به این شرح است:

بازوبندی، قریب ۲×۳ سانتی‌متر

بغلی، نزدیک به ۴×۶ سانتی‌متر

جانمازی یا حمایلی، نزدیک به ۸×۱۲ سانتی‌متر

حمایلی، دارای قطر بیشتر از جانمازی و به همان اندازه.

نیم‌ربعی، نزدیک به ۱۰×۱۸ سانتی‌متر

ربعی، نزدیک به ۱۲×۱۹ سانتی‌متر

وزیری کوچک، نزدیک به ۱۳×۲۰ سانتی‌متر

وزیری، نزدیک به ۱۶×۵/۲۳ سانتی‌متر

وزیری بزرگ، نزدیک به ۲۰×۲۶ سانتی‌متر

رقعی، نزدیک به ۱۴×۲۲ سانتی‌متر

خشتی، نزدیک به ۱۷×۲۱ سانتی‌متر

سلطانی یا شاهانه روزگار مغول، نزدیک به ۳۰×۵۰ سانتی‌متر

رحلی کوچک، نزدیک به ۱۶×۲۷ سانتی‌متر

رحلی، نزدیک به ۲۲×۲۵ سانتی‌متر

رحلی بزرگ، نزدیک به ۳۴×۵۸ سانتی‌متر

جیبی پالتویی، نزدیک به ۱۲×۲۰ سانتی‌متر

جیبی، نزدیک به ۱۱×۵/۱۶ سانتی‌متر

بیاضی کتبی است که از جهت عرض باز می‌شود.

book size
 

کتاب دوخته شده یا کتابی که به وسیلۀ دیگری (مثلاً مفتول‌های سیمی) صحافی گردیده و با مقوا جلد

شده باشد.

bound in paper boards
مجموعه‌های جعبه‌دار

مجموعه‌ای از کتابها که با هم در داخل جعبه‌ای مخصوص به خود فروخته می‌شوند.

boxed set
قالب طلاکوبیbrass
پارچۀ صحافی

پارچه کتانی آهارخوردۀ شق و با بافت متراکمی که در صحافی پارچه‌ای به کار می‌رود.

buckram
 

پوست گوزن که در ازمنۀ قدیم در صحافی به کار می‌رفته است.

Buckskin
ضخامت خالص

ضخامت یک کتاب بدون در نظر گرفتن جلد آن.

bulk between boards
 

در صحافی برای براق کردن برگه‌های طلا یا نقره‌کوب لبه‌های جلد کتاب برای افزایش درخشش آنها.

burnishing
 

شکلی از صحافی چسبی دوخته نشده که در آن قسمتهای تا شده کتاب در طول شیرازۀ کتاب، منگنه یا

دندانه دندانه می‌شوند، معمولاً از این روش در ماشینهای چاپ یا کاغذ پیوسته (رول) استفاده می‌شود تا

چسبندگی قویتری بین ورقها و همچنین بین قسمتهای تا شدۀ کتاب پس از صحافی ایجاد گردد.

Burst binding
پوست گوساله

نوعی چرم نرم با کیفیت بالا برای صحافی که از پوست گوساله تهیه می‌شود و حداقل از سال۱۴۵۰میلادی

در صحافی به کار می‌رفته است.

calf
چرم مصنوعیcalf cloth
جلد گالینگوری،bookbinders calico
جلد گالیکو
پارچه‌ای است به نام مشمع یا گالینگور که روی مقوا می‌کشند.
calico
کرباس

پارچه صحافی کتاب که دارای استحکام خوبی است.

carvas
روکش جلد

پوشش پشت‌ورو و عطف کتاب (در صحافی).

روکش آماده برای کتاب

case; cover
صحافی گالینگور یا با جلد سختcase binding
مقوای جلد

مقوای مورد استفاده در جلدسازی که معمولاً از نوع مقوای خاکستری هلندی یا مقوای بدون لایی ساخته شده از تراشه‌های چوب است.

case board
کتاب جلد پارچه‌ایcase book
جلد سخت، گالینگورcase-bound
زرورق

فویلهای وینیلی نازکی که برای طلاکوبی روی جلدهای پلاستیکی کتابها به کار می‌روند.

cello foils
سلوفان، سلوفن، سلوفون

سلولزی که به صورت ورقه‌های نازک شفاف بر روی جلد شمیز سادۀ کتابها کشیده می‌شود و جلد سلوفانی را به وجود می‌آورد.

cellophane
شیارهای کم‌عمق روی پشت فرمهای تا شده که نخهای دوخت کتاب را در خود جای می‌دهند.cerfs
 

پاشیدن پودر گچ روی برگهای کتاب قبل از چسب‌زدن لبه‌های کتاب برای طلاکوبی آنها که از چسبیدن ورقهای کتاب به یکدیگر جلوگیری می‌کند.

chalking
 

قالبی مسی که برای ایجاد نقوش برجسته روی جلد به کار می‌رود.

Chemac
مقوای جعبه‌سازی

مقوای ارزان‌قیمت و خشن برای ساختن جعبه و استفاده برای جلدهای گالینگور.

chipboard
 

فرم تا شده‌ای که در آن ورقهای تا خورده هنوز برش داده نشده‌اند.

Closed signature
 

اصطلاحی کلی برای انوع مختلف منسوجات آماده شده با طرحها و پرداخت‌های گوناگون، که برای تهیه روکش کتاب‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

Cloth; book binders cloth; book cloth; book linen
صحافی پارچه‌ای

کتابی که به طور کامل با پارچه صحافی شده باشد.

cloth binding
مقواهای با روکش پارچه‌ایcloth boards
جلد سخت پارچه‌ایcloth bound
 

قطعاتی از چرم یا پارچه که در عطف کتابهای با صحافی نرم چسبانده می‌شوند تا آنها را مستحکم‌تر سازند.

Clothings
لولای پارچه‌ایcloth joint
چسب سرد

چسبی مانند PVA (پلی وینیل استات) که برای صحافی در دمای اتاق مورد استفاده قرار می‌گیرد.

cold melt
مقابله کردن، ترتیب کردن

کنترل درستی بخشهای جمع‌آوری شده کتاب تا بر اساس آن تعیین گردد که آیا ترتیب آنها درست است یا خیر.

collate
ماشین ترتیبcollating machine
علامتهای ترتیبcollating marks
لب‌بر رنگی

لبه‌های رنگ‌آمیزی شده کتاب.

coloured edge
لب‌برهای رنگی بالای صفحه

لبه‌های بالایی رنگ‌آمیزی شده کتاب.

coloured tops
صحافی با فنر پلاستیکیcomb binding
 

جلد کاغذی یک کتاب، و یا یک جزوه.

Coperti
نخ‌بندی

به نخ کشیدن فرمهای اداری به شکلی مشابه با صحافی سیمی.

cording
کوردوان

چرم نرم و مناسب، ساخته شده از پوست بز – که در صحافی به کار می‌رود.

cordovan; cordwain
نخ‌های دوخت

الیاف ضخیم کنفی، پنبه‌ای یا کتانی که در صحافی، قسمت‌های مختلف کتاب با آن دوخته می‌شوند.

cords
گوشه
گوشۀ قائمه یا گرد جلد کتاب.
corner
ماشین گوشه‌زنی

ماشینی برای گرد کردن گوشه‌های صفحات یا جلدهای کتاب.

corner – roundingmachine; corner rounder
جلد

پوشش خارجی کتاب یا جزوه، بدون توجه به نوع جنس آن.

cover
جلد کردن

قرار دادن کتاب دوخته شده و یا ته‌چسب خورده در میان پوشش خارجی، بدون توجه به جنس پوشش به کار رفته.

to cover; to mask
متن پشت جلد

متنی که باید روی جلد یا لفاف کتاب چاپ شود.

cover copy
طرح جلد

طرح مخصوص جلد کتاب یا جلد مجلات.

cover design
طراح جلدcover designer
جنس جلد یا لفافcover material
کاغذ جلد، مقوای جلد

کاغذ مقاوم ضخیمی که در جلدسازی کتب، جزوات، و غیره به‌کار می‌رود.

cover paper
قیمت پشت‌ جلدcover price
جلد با عطف گرد

مقصود آن که عطف تخت و مسطح نبوده و به صورت نیم‌دایره باشد.

cover with rounded back
جلد با عطف چهارگوش

مقصود آن که عطف کتاب کاملاً تخت و مسطح باشد.

cover with square back
 

ضربه زدن یا فشردن کتاب دوخته شده به منظور خارج کردن هوا از لابلای صفحات، پیش از مرحلۀ جلدبندی.

Crushing
تخته زرکوبی

بالشتک نرمی که کتاب صحافی شده با چرم را روی آن قرار می‌دهند تا طلاکوبی شود.

cushion
لبه‌های برش

لبه‌های کتاب که به وسیله کاغذبر (گیوتین) اصلاح شده‌اند. (یعنی لبه‌های بالایی، پایینی، و جلویی)

cut edges
برش هم‌سطح

کتابی که جلد و اوراق آن را با هم برش داده‌اند و لذا لبه‌های جلد جلوتر از لبه‌های کاغذ قرار نمی‌گیرد.

cut flush
چرم صحافی

چرم گوساله با رنگ قهوه‌ای تیره که در نوعی از صحافی مخصوص کتابهای مذهبی به کار می‌رود.

divinity calf
صحافی دوگانه، صحافی دوجور

چاپی از یک کتاب که بخشی از آن به صورت جلد کاغذی و بخشی از آن با جلد سخت صحافی شده است.

dual binding

روکش کتاب، ژاکت کتاب

dust cover

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ورقۀ تعلق 

برچسبی که در داخل جلد کتاب قرار داده می‌شود تا مالکیت آن مشخص شود.

EX-libris; book plate

چاپ دولوکس 

چاپ ظریف و زیبا که معمولاً با حواشی پهن و مذهب صحافی شده است.

اصطلاحی فرانسوی که در مورد ویرایش‌های خاص یا محدود کتابهای نفیس به کار می‌رود.

fine edition; edition de luxe; de luxe edition

کسی که صحافی کتاب را تکمیل و یا تمام می‌کند.

finisher

مجموعه اعمال صحافی شامل دوخت، طلاکوبی و غیرهاصطلاحی است که در مورد کارهای تکمیلی صحافی پس از این که کارهای مقدماتی کتاب انجام شد، به کار می‌رودکارهای تزیینی صحافی.

finishing

قیدی که کتاب را مادامی که تکمیل‌کننده کار صحافی روی آن کار می‌کند، در خود نگه می‌دارد.

Finishing press

لبه برگردان 

آن قسمت از روکش جلد کتاب که در دو طرف تا می‌خورد و در داخل جلد و بدنه کتاب قرار می‌گیرد.

flap; jacket flap

صحافی با عطف نرم 

flexible binding

دوخت قابل انعطاف 

دوختن بخشهای تاخورده کتاب به قطعه لوله مانندی که روی شیرازه قرار داده می‌شود تا باز کردن کتاب ساده‌تر شود.

flexible sewing

گل و بوته‌زنی

طرحی تزیینی که با اقتباس از طرح‌هایی که به وسیله صحافان اولیه برای تزیین صحافی به کار می‌رفت، طراحی شده است و معمولاً به شکل گلهای کوچک است.

 florets; flowers; fleurons

تا 

تای ورق کاغذاصطلاحی در صحافی، برای یک جفت برگ، منتهاالیه تا خوردۀ صفحات که در صحافی به هم متصل می‌گردند.

fold

تا کردن (با دست، با ماشینتقسیم کردن کاغذ، پخش کردن کاغذ، تا خوردن کاغذخم کردن و تقسیم کردن یک ورق کاغذ، در صورت لزوم، به منظور تشکیل جزوه، یا یک فرم تاخورده از یک کتاب.

(to fold (by hand, by machine

متن کوتاه چاپی تا خورده، صحافی و دوخته نشده.

folder

ماشین تاکنی 

folding machine

وسیله‌ای که برای تا کردن ورق به صورت دستی به کار می‌رود.

folding stick

نوعی جلد اضافی برای کتابها، که برای حفاظت از آن طرح شده است.

نوعی پارشمن، ساخته شده از پوست گوسفند که برای جلد کتابها به کار برده می‌شود.

forel; forrel

در صحافی، بریدن و صاف کردن لبه‌های کتاب پس از دوخت و جلد کردن آن و آماده ساختن آن برای کارهای تکمیلی صحافی.

forwarding

تای دوورقی four page folder;fly

کاغذی که از وسط تا شده و دارای چهار صفحه می‌باشد.

four page folder;fly

روی جلد 

قسمتی از جلد کتاب که روی کتاب یا مجله قرار گرفته است و معمولاً عنوان مجله یا کتاب روی آن است.

front cover

صحافی تمام پارچه یا تمام چرم

صحافی با جلد سخت که در آن جلد کاملاً با موادی نظیر پارچه، چرم و مانند آن پوشانده می‌شود.

 full binding

ترتیب نمونه 

مرتب کردن نمونه‌های چاپی متن چاپ شده به توالی و آماده ساختن آن برای صحافی.

to gather; to collate

طلاکوبی، زرکوبی 

طلاکوبی جلد یا رنگ‌آمیزی لبۀ بالایی یا لبۀ جلویی کتاب با رنگ طلایی.

gilding

گلر، چسب طلاکوب چرم 

چسبی که لایه‌های نازک طلا را به چرم می‌چسباند و از سفیدۀ تخم‌مرغ و سرکه تهیه می‌شود.

glair

چسب 

در صحافی دستی از چسب‌ها و خمیرهای آلی استفاده می‌شود؛ این چسب‌ها یا گیاهی هستند و یا ژلاتینی که از استخوان حیوانات به دست می‌آینددر صحافی تجارتی ماشینی، چسب‌های مصنوعی از نوعی P.V.A (استات پلی وینیلمورد استفاده قرار می‌گیرند که اغلب ترموپلاستیک هستند و پس از سرد شدن استحکام می‌یابندچسب‌های مصنوعی پس از محکم شدن قابل انعطاف می‌مانند، اما چسب‌های آلی معمولاً سخت شده ترک بر می‌دارند.

glue

ماشین ته‌چسب زن 

بعد از این که ته کاغذهای کتاب در آسیای ماشین ترتیب کنی ارّه شد، در ماشین ته‌چسب زدن به وسیلۀ قرقره‌های مخصوصی چسب خورده و روی صفحه فلزی خاصی قرار می‌گیرند و با یک کاغذ سفید جلد شده و سپس از روی ریل خارج می‌شوند.

gluing-machine

پوست بز

چرم پوست بز که در صحافی به چرم مراکشی معروف است.

 goatskin

برگه‌های طلا 

ورقه‌های بسیار نازک (نازکتر از ورقه‌های طلاکوبیساخته شده از طلای واقعی و مورد استفاده در طلاکوبی تزیینی جلد کتاب‌ها.

gold leaf

طلاکوبی دستی 

قسمتهای طلاکوبی شده (با طلای واقعیروی جلد کتاب.

gold tooling

ناودان، حاشیه سفید، حاشیه عطف.

حاشیه‌های داخلی دو صفحه روبه‌روی هم و منتهاالیه داخلی آن که صحافی شده باشد.

gutter

صحافی نیم‌چرم 

نوعی صحافی که در آن کتاب با گوشه‌ها و عطف چرمی، رویه‌های کاغذی یا پارچه‌ای صحافی می‌شود.

half binding

صحافی دستی 

صحافی دستی توسط افراد ماهر که به صورت تک‌تک انجام می‌شود.

handbinding
کارگاه صحافی دستی hand book-bindery

دوختن بخش‌های کتاب به یکدیگر به صورت دستی.

Hand sewing

چاپ طرحی تزیینی بر جلد کتاب به کمک ابزار گداخته.

hand tooled; open

کتاب با جلد سخت.

hard back; hard cover; case

شیرازه

نواری پهن که پس از گرد کردن عطف کتاب به وسیله چسب به دو طرف (سروتهکتاب چسبانده می‌شود و موجب استحکام کتاب و اتصال بدنۀ کتاب به جلد می‌گردد.

 headband

قطعه چرمی که در صحافی روی عطف کشیده می‌شود و از بالا و پایین به شیرازه متصل می‌گردد.

head cap

چرم مورد استفاده در صحافی کتابهای با قطع بزرگ که از پوست دامهای پیرتر به دست می‌آید.

hide

لولا 

خطی که در طول آن جلد کتاب خم می‌شود.

hinge

چسب داغ 

چسبی که قبل از استفاده باید گرم شود.

hotmelt adhesive

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چرم مراکشی سیاه 

چرم افریقایی مرغوبی که برای صحافی به کار می‌رود.

niger morocco

نوعی صحافی ته‌چسب که در آن بریدگیهایی را روی شیرازۀ ورقهایی تا شده و برش نخورده کتاب ایجاد می‌کنند که باعث نفوذ چسب به داخل شیرازه می‌شود و پس از چسباندن جلد به آن، صحافی محکمتری به دست می‌آید.

notched binding

شبه طلا 

فویل آلومینیومی با لا طلایی روی نوار پلاستیکی که برای طلاکوبی روی جلد کتابها به کار می‌رود.

imitation gold foil

جلد شبه چرم 

صحافی با مواد پلاستیکی شبیه چرم.

imitation leather binding

عبور دادن پارچۀ صحافی کتاب از داخل نشاسته یا مواد شیمیایی به منظور بهبود بخشیدن به کیفیت یا ظاهر آن.

impregnating

کتابی که چاپ شده، یا چاپ و تا شده، ولی صحافی نشده باشد.

in sheets

نوعی صحافی ارزان و معمول در قرن هیجدهم و اوائل قرن نوزدهم، مطابق این شیوه صحافی کتابها با کاغذ جلد می‌شده و معمولاً رویه‌های پشت و رو آبی و عطف آن سفیده بوده استاین نوع صحافی در ابتدای قرن بیستم منسوخ شد و صحافی پارچه‌ای جای آن را گرفت.

inboard binding

حاشیه عطف

حاشیه یا لبۀ متن که نزدیک به محل صحافی یا عطف است.

 inside edge

روکش، ژاکت کتاب 

نوعی پوشش کاغذی برای حفاظت کتاب از گرد و غبار و فرسودگی و اغلب با طرح‌های جذاب برای افزایش فروش.

jacket; book jacket; dust jacket; wrapper

جاناخنی، شیار لولا

قسمت فرورفته‌ای از جلد کتاب که بین لبۀ عطف مقواهای روی جلد و پشت جلد و شانه آن قرار دارد و حالتی لولامانند به خود می‌گیرد.

 joint

دوختی در بالا و پایین هر بخش تا شده کتاب که آنها را به یکدیگر متصل می‌کند.

Kettlestitch

کاغذ کرافت

کاغذی محکم به رنگ قهوه‌ای که در صحافی و بسته‌بندی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 kraft paper

برچسب، اتیکت 

نوار چاپ شده‌ای که به جلد کتاب متصل می‌گردد و به جای عنوان به کار می‌رود.

label

نوعی صحافی با جلد سخت که در آن مجموعه ورقهای دوخته شدۀ کتابها به مقواهای جلد آن دوخته شده‌اند.

laced-on boards

سلوفون‌کشی 

ورقۀ پلاستیکی نازکی که برای محافظت از اوراق چاپی یا جلد کتاب به وسیلۀ فشار و گرما چسبانده می‌شود و حالت ظریف‌تری به آنها می‌بخشد.

lamination

چرم 

پوست آمادۀ حیوان، مناسب برای صحافیبرای تهیه چرم مورد استفاده صحافان از پوست بز، گوساله، گوسفند و… استفاده می‌کنند.

leather

صحافی چرمی 

استفاده از چرم در پوشش جلد آثار چاپی و خطی.

leather binding
عنوان روی جلد، عبارت روی جلد lettering piece

چرم بز 

پوست بز نرم و قابل انعطافی که برای صحافی کتابها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

levant

صحافی کتابخانه‌ای

صحافی با جلد سخت مخصوص، مورد استفاده برای کتابهایی که در کتابخانه نگهداری می‌شوند.

 library binding

صحافی جلد کاغذی، جلد نرم، جلد منعطف

ورقه‌ای از چرم که به جای مقوای خشک و شق، با مقوای نرم و نازک پوشش شده باشد.

limp binding; limp cover

آستر شیرازه

بخشی از قسمتهای مستحکم کنندۀ شیرازه‌های کتابهای صحافی شده با جلد سخت.

 lining

صحافی کلاسوری

صحافی با استفاده از حلقه‌های فولادی که از داخل سوراخهای ایجاد شده در کاغذ به منظور نگه داشتن ورقها در کنار یکدیگر، عبور داده می‌شوند.

 loose leaf

پرس دستی کوچکی که کتابهای با صحافی دستی را برای چسب کاری داخل آن قرار می‌دهند.

lying press

صحافی ماشینی

 machine binding

آستر بدرقۀ چند لایه

آستر بدرقه‌های ضخیم و مخصوصی که با چسباندن چندین ورق کاغذ به یکدیگر ساخته می‌شوند.

 made endpapers

آستر بدرقۀ مرمری

آستر بدرقه‌ای که با کاغذ نقشدار مرمری ساخته شده‌اند.

 marbled endpapers

صحافی مکانیکی

صحافی کتاب با استفاده از وسایل مخصوص مانند صحافی سیمی مارپیچی یا صحافی با شانه‌های پلاستیکی و مانند آنها.

 mechanicalbinding

مفتول‌زنی، منگنۀ فلزی

متصل کردن بخشهای کتاب به یکدیگر با استفاده از منگنه‌های فلزی.

 metal stitching

چرم مراکشی

پوست بز لطیفی که برای صحافی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 morocco

پارچه چیت موصلی که به پشت جلد کتابها و زیر روکش شیرازۀ آنها چسبانده می‌شود.

mull

نوعی ورنی بسیار براق که برای جلد کتابها به کار می‌رود.

nc varnish

یک تا

در صحافی، به ورقی گفته می‌شود با چهار صفحه که فقط به یکبار تا کردن ورق نیاز دارد.

 one fold

طرح زینتی، نقش زینتی

نوعی زینت چاپیطرح چاپی که با آن صفحۀ چاپی تزیین می‌گرددمثلحاشیه‌ای که در ابتدای صفحه و حاشیه‌ای که در انتهای کتاب به کار می‌رود.

 ornament

نیمه کاغذ آستر بدرقه که به قسمت داخلی جلد چسبانده شده است.

outer endpaper-board paper

روشی برای صحافی یا تجدید صحافی یک کتاب به منظور ایجاد مقاومت بیشتر، مثلاً برای استفاده کتاب در کتابخانهاین عمل از باز شدن کامل کتاب جلوگیری می‌کند.

oversewn (with thread); over casting

جلد کتابهای لوکس که در آن مواد نرمی را بین روکش جلد و مقواهای به کار رفته در صحافی آن قرار می‌دهند تا سطح نرمی داشته باشد.

padded cover padded sides

نوعی صحافی با چرم که در آن قطعات مربعی تزیین شدۀ چرمی را بین برجستگی‌های روی عطف جلد کتاب صحافی شده می‌چسبانند.

panel back

تای موازی 

تا کردن ورقی از کاغذ به شکلی که کلیۀ خط‌های تا موازی با یکدیگر باشند.

parallel folding

صحافی با کاغذ پوستی 

نوعی صحافی با کاغذ پوستی (پارشمن).

parchment binding

صحافی ته‌چسب

نوعی صحافی که برای کتابهای جلد کاغذی کاربرد گسترده‌ای داردچسب را روی لبه‌های زبر شده پشتی بخش‌های تا شدۀ کتاب می‌مالند تا آنها را در کنار یکدیگر و در حالت چسبیده به جلد نگه دارد.

 perfect binding

فویلی که به جای شبه طلا یا شبه نقره دارای رنگیزه‌هایی با رنگهای مختلف است.

pigment foil

صحافی با فنر پلاستیکی 

نوعی فرایند صحافی مکانیکی که در آن تک تک ورقها دارای سوراخهایی روی لبۀ خود هستند که دندانه‌های شانه‌ای پلاستیکی در آنها قرار می‌گیرد.

plastic comb binding

کتاب جیبی 

کتاب جلد کاغذی کوچکدفترچه یادداشت کوچک که می‌توان در جیب قرار داد.

pocket book; pocket edition

پلی وینیل استات 

استات پلی وینیل

چسبی مصنوعی که در حالت سرد مذاب است و در صحافی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

polyvinyl acetate PVA

صحافی میله‌ای 

نوعی صحافی دوخته شده که در آن از میله‌های فلزی راستی استفاده می‌شود که از داخل سوراخ‌های ایجاد شده در ورق‌های کاغذ می‌گذرند و با صحافی کلاسوری تفاوت دارد.

post binding

مقوای پرسکاری 

مقواهای محکمی که صفحات چاپ شده را بین آنها گذاشته تحت فشار قرار می‌دهند تا قبل از صحافی کاملاً صاف شوند.

pressing boards

شومیز 

مقوایی نازک که از خمیر کاغذسازی ساخته می‌شود و برای جلد کتابها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

pulp board; pulp card

نوعی صحافی که در آن عطف کتاب از یک جنس (چرمو هر طرف آن با جنسی دیگر (پارچهپوشیده می‌شود و پشت کتاب با لولاهای پارچه ای محکم می‌گردد و برای قراردادن روکشی که جداگانه ساخته شده آماده می‌شود.

quarter binding with raised bands

نوعی صحافی که در آن پشت و روی جلد کتاب کاغذی و عطف آن پارچه‌ای استاین پارچه تا یک هشتم عرض جلد پشت و روی کتاب پیش می‌آید.

quarter cloth binding

نوعی صحافی که در آن پشت و روی جلد کتاب کاغذی و عطف آن چرمی استاین چرم تا یک هشتم عرض جلد پشت و روی کتاب پیش می‌آید.

quarter leather binding

نوعی صحافی که در آن پشت و روی جلد کتاب کاغذی و عطف آن با نوعی چرم از جنس پوست گوساله، بره یا بزغاله پوشانده شده استاین چرم تا یک هشتم عرض جلد پشت و روی کتاب پیش می‌آید.

quarter vellum binding

نوارهای برجسته 

نوارهای برجستۀ روی شیرازۀ کتابهای صحافی شده با چرم که روی نخ‌های صحافی را می‌پوشانند.

raised bands

نوعی صحافی که در آن لبه‌های طولی کتاب از میان نخ‌هایی که پشت کتاب با آنها دوخته شده، عبور می‌کنند.

raised cards sewing

تعویض عطف 

جدا کردن چرم عطف کتابهای قدیمی و تعویض آن.

reback

تجدید صحافی 

برداشتن جلد قدیمی کتاب و جایگزینی آن با صحافی جدید و همچنین صحافی کتابی که جلد آن فرسوده شده است.

rebind

صحافی تقویت شده 

نوعی روش صحافی که در محل لولاهای جلد تقویت شده است تا استحکام بیشتری در مقابل فرسایش داشته باشد (نظیر آنچه در صحافی کتابخانه‌ای دیده می‌شودو یا برای کاربرد در شرایط سخت‌تر آماده باشد.

reinforced binding

صحافی کلاسوری

صحافی به نحوی که سوراخ‌هایی در کاغذ ایجاد می‌شود و حلقه‌هایی فلزی از درون آنها عبور داده می‌شوند.

 ring binding

گرد کردن عطف 

فرایندی در صحافی که در آن لبۀ عطف کتاب یا شیرازۀ آن گرد می‌شود و لبه جلویی حالت گود به خود می‌گیرد و جلد کتاب نیز لولا می‌شود.

rounding and backing round and back

ته دوخت، نخ بخیه

روش معمول دوخت جزوه‌ها که در آن نخ بخیه از میان تاهای صفحات عبور می‌کند و در وسط گره می‌خورد.

 saddle stitched with thread

ته مفتول، مفتول زنی

روش معمول دوخت جزوه‌ها که در آن مفتول سیمی به کمک منگنه از وسط تاهای صفحات عبور می‌کند.

 (saddle stitched (with wire

دوختن همراه با برشهایی بر پشت قسمتهای تا شدۀ کتاب تا رشته‌های دوخت کتاب را در خود جای دهد.

sawn- in- sewing

بخشها، قسمتها 

ورقی چاپی شامل تعدادی از صفحات یک کتاب که طوری صفحه‌آرایی شده باشد که پس از تا خوردن و صحافی قسمتی از یک کتاب را تشکیل دهد.

sections

دوختن (با نخ)

عمل دوخت ماشینی یا دستی اوراق کتاب به یکدیگر به وسیلۀ عبور نخ از میان تاهای پشتی فرم‌های تا خورده.

(to) sew (with thread)

رشتۀ دوخت، سیم دوخت

 sewing cord

ماشین ته‌دوزی 

صفحات کتاب بر روی صفحۀ پیش‌بر قرار می‌گیرنددر انتهای آن دو بُرُس است که نمی‌گذارند کار از حد معینی بالاتر برود و دو گونیا دارد که صفحات را برای دوخت تنظیم می‌کنندکاغذها روی یک صفحه استوانۀ مسطح قرار می‌گیرند که آنها را جلو می‌برد.برای دوخت از قرقره استفاده می‌کنند که در بالای ماشین قرار داردابتدا درفش ته صفحات را به فواصل معین که از قبل تنظیم شده، سوراخ می‌کند و بعد سوزن در سوراخ‌ها فرو می رود و قلاب به کمک سوزن آنها را به هم می‌دوزدوقتی صفحات یک کتاب به هم دوخته شد، کارگر به کمک یک پدال کتابها را از هم جدا می‌کند.

sewing machine

نخ دوخت کتاب 

sewingthread

صحافی ته‌دوخت 

نوعی صحافی که در آن بخش‌های تا خوردۀ کتاب با نخ دوخته شده و به یکدیگر متصل می‌گردند.

sewn binding

ته‌دوزی با ریسمان کنفی 

sewn on hemp cords

ته‌دوزی با نوار 

sewn on tape

ته‌دوزی با ریسمان‌های کتانی

 sewn through linen

عنوان کوتاهی با حروف چاپی کوچک که در پای اولین صفحه هر فرم تا خورده، برای راهنمایی صحاف در مرحلۀ صحافی، قرار داده می‌شود.

Sheet signature; signature title

ابعاد ورق‌های کاغذ جلد

Sheet sizes of cover paper

مجموعه ورقهای چاپ شدۀ کتاب که باید تا خورده، دوخته، و صحافی شود، ولی هنوز عملیات صحافی روی آنها شروع نشده است.

Sheet stock

دوخت از بغل، کناره‌دوزی، دوخت از رو دوخت کتاب روی لبه‌های کناری ورقهای تا خورده و نه از میان تاهای آنها.

Side stitched; side sewn

مفتول‌زنی از بغل 

صحافی به وسیلۀ منگنه کردن بخش‌های کتاب روی حاشیه‌های داخلی آنها.

side-wire stitching

علامت بخش‌های کتاب

حرف یا علامتی که روی قسمت پایینی اولین صفحه تا شده از کتاب چاپ می‌شود و بر اساس آن بخش‌ها باید قبل از صحافی تنظیم شوند.

(dignature (mark

انتهای نخ یا نواری که در صحافی به کار می‌رود و آن را به مقواهای جلد می‌چسبانند.

slip

جلد مقوایی که به شیرازۀ کتاب نمی‌چسبد.

slip case

پرس کردن کتاب دوخته شده برای خارج کردن هوای بین صفحات آن قبل و بعد از صحافیاین عمل مانع تورم کتاب می‌شود و تمام نسخه‌های کتاب را از لحاظ حجم، یکدست می‌کند.

smashing; nipping

صحافی نرم 

صحافی کتاب با کاغذ نازک

soft binding

جلد کاغذی 

جلد کاغذی در مقایسه و در مقابل جلد سخت.

soft cover

عطف 

بخشی از جلد که بر روی محل اتصال اوراق چاپی قرار می‌گیرد و معمولاً عنوان کتاب و آرم ناشر بر روی آن چاپ می‌شود.

spine; backbone; shelf back

مهر طلاکوبی عطف کتاب

 spine brass

چاپ عنوان کتاب یا جزییات دیگر آن روی عطف کتاب.

spine lettering

صحافی مارپیچی 

صحافی با استفاده از یک سیم مارپیچ یا پلاستیک که داخل سوراخ‌های ایجاد شده روی حاشیه داخلی کتاب قرار می‌گیرد.

spiral binding; mechanical binding

روشی در صحافی که در آن عطف کتاب تخت است و گرد نشده.

هم اکنون کلیۀ انواع مختلف مقواهای مورد استفاده در ساخت جلد سخت کتابها را با همین نام می‌خوانند.

square back

جلدکَنی و صحافی مجدد 

کندن جلد کتابی که با جلد سخت صحافی شده و صحافی دوبارۀ آن به صورت جلد کاغذی.

strip and rebind

نوعی فرایند صحافی که در آن بخشهای تا شده را به قطعات کاغذی کوچکی دوخته و سپس آنها را به یکدیگر می‌دوزند تا شیرازۀ کتاب را تشکیل دهند.

stub binding

دوخت با نخهای فرو رفته 

نوعی روش صحافی که در آن نخهای مورد استفاده در صحافی در شکافهای برش داده شده روی بخشهای تا شده، قرار می‌گیرند.

sunk cord sewing

توری ضخیم مورد استفاده در ساخت لولای بین مقواهای جلد و کتاب

super

ورم عطف کتاب 

قسمتهایی از شیرازۀ دوخته شدۀ کتاب که بویژه ضخیم‌تر هستند و به علت وجود نخ‌های صحافی در جلد برآمده می‌شوند.

swell

 

 

 

 

شیرازه‌بند پایینی 

نواری کتانی یا ابریشمی که به قسمت پایینی شیرازه بسته می‌شود.

tailband

قطعه چرمی برای صحافی که روی عطف کتاب چسبانده و روی لبۀ پایینی تا می‌خورد و از داخل به شیرازه چسبانده می‌شود.

tail cap

صحافی ترموپلاستیک 

یا صحافی ته‌چسب روشی برای صحافی کتابهای ته‌چسب که در آن چسب پلاستیکی گرم شده و جلد را روی لبۀ عطف ورقهای برش داده شده می‌چسبانند.

thermoplastic binding

نخ 

نخ نازک محکم مورد استفاده در دوختن کتابها.

thread

نخ‌دوزی، ته‌دوزی 

دوخت معمول کتابها که به دوخت فرانسوی یا دوخت بخش‌های کتاب نیز معروف است و در آن فرمهای تا شده با نخ به یکدیگر دوخته می‌شوند.

thread sewing

صحافی سه ربعی

نوعی صحافی که در آن عطف و قسمت اعظم رویه‌های کتاب با چرم و یا پارچه، و بقیه رویه‌ها با پارچه یا کاغذی به رنگ دیگر پوشانده می‌شود.

 three- quarter binding

نوعی روش صحافی که در آن عطف جلدها به شیرازۀ کتاب چسبانده می‌شوند تا باعث افزایش استحکام کتاب شود.

tightback binding

باریکه‌ای با نام مؤلف و عنوان، بر روی عطف یک کتاب، که معمولاً از برچسب رنگینی از چرم ساخته می‌شود.

title piece

برش 

بریدن و صاف کردن لبه‌های کتاب.

to trim

لایی سه‌تایی 

نوعی روش صحافی بسیار محکم که در آن لایه‌هایی را روی شیرازۀ کتاب می‌چسبانند.

trip lining

نوعی صحافی ته‌چسب که در آن اولین چسب مورد استفاده از نوع چسب PVA است و چسب دوم، چسب داغ.

two-shot binding

صفحاتی از کتاب که صحافی شده اما هنوز برش نخورده‌اند، به صورتی که بعضی از صفحات هنوز در محل تاخوردگی روی لبۀ جلویی و لبۀ بالایی به یکدیگر متصل باشند.

uncut pages

مقوای بدون روکش 

نوعی مقوای جلد که از خمیر کاغذهای باطله ساخته می‌شود و از چند لایه مقوای نازک چسبانده شده به یکدیگر تشکیل می‌گردد.

unlined chipboard

(در صحافیصفحاتی که به یکدیگر دوخته نشده و فقط برش داده شده و به جلد چسبانده شده‌اند.

unsewn

ایستاده 

قطعی از کتاب که در آن درازای کتاب بیشتر از پهنای آن است، مثل قطع وزیری معمولی.

upright

وِلوم 

چرم نرم مورد استفاده در صحافی که از لایۀ زیرین پوسف گوسفند یا بز که قبلاً تراشیده شده و در آب آهک خیسانده شده باشد، تهیه می‌شود.

vellum

روشی در دوختن ورقها به یکدیگر برای تشکیل یک بخش که قابل صحافی است و به خصوص برای بخش‌های اول و آخر کتاب به کار می‌رود.

whipstitching

صحافی با جلد سخت که در آن جلد کاملاً با ماده‌ای نظیر پارچه، چرم یا مانند آن روکش می‌شود.

whole binding

صحافی سیمی 

روشی در صحافی که در آن حلقه‌های دوتایی پیوسته‌ای از سیم از میان شیارهای روی حاشیۀ عطف کتاب می‌گذرند.

wire binding

کتاب سیمی شده 

کتابی که ورقهای آن به وسیلۀ سیمی به یکدیگر دوخته شده‌اند، بر خلاف صحافی دوخته شده با نخ.

wire bound

نامی تجارتی برای نوعی روش صحافی که در آن از سیم مارپیچی استفاده می‌شود که از روی سوراخ‌های روی حاشیه صفحات کتاب گذشته و نوعی صحافی شبیه صحافی سیمی به دست می‌دهد که در آن سیم قرار گرفته در داخل سوراخ‌های حاشیه، حلقه‌هایی بسته تشکیل می‌دهد

wir-o binding

صحافی سیمی 

نوعی روش صحافی که در آن بخش‌های تا خوردۀ کتاب با منگنه‌های سیمی به یکدیگر متصل شده‌اند (بر خلاف صحافی دوخته شده که در آن از نخ استفاده می‌شود).

wire sewn

مفتول‌زنی از بغل 

روشی برای صحافی کتاب‌های بسیار ضخیم که در آن منگنه‌های فلزی را روی لبه‌های ورق‌های تا شده از جلو به عقب می‌کوبند.

wire stabbing

ماشین مفتول‌زنی

ماشینی برای دوخت صفحات، بخش‌ها یا فرم‌های تا خورده به وسیلۀ مفتول‌های سیمی در صحافی جزوه‌ها.

wire stitcher; wire stapling machine; stapler

مفتول‌زنی، مفتول‌دوزی، دوخت سیمی، سیم‌دوزی متصل کردن بخش‌های کتاب با منگنه‌های فلزی.

wire stitching; stapling

مواد بافته 

پارچه‌های مورد استفاده به عنوان پوشش جلد کتاب‌هادو نوع اصلی پارچه‌های بافتۀ مورد استفاده در ساخت جلدها، پارچه‌های کرباس آهاردار «تک تاری» و «دو تاری» هستند.

woven material

روکش کتاب، ژاکت کتاب

غبارگیر یا لفاف جلد که برای کتاب‌های با جلد سخت ساخته می‌شود تا از صحافی آنها حفاظت کند

 wrapper

نوعی روش صحافی با مواد نرم که لبه‌های آن جلوتر از لبه‌های برش خورده صفحه قرار می‌گیرند.

yapp binding

لبه‌های روکش جلد که زیر مقواهای آن تا می‌شوند تا حالتی حاشیه مانند به وجود آورند.

yapp cover

594

ممکن است علاقه مند باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *