جلدسازی و انواع آن در چاپ کتاب

روند جلدسازی و انواع آن در چاپ کتاب

روند جلد سازی

برای جلدسازی باید سه مرحله طی شود تا یک کتاب به شکل کامل درآید.

ته بندی کتاب              ساخت جلد                         جلدگذاری

 

دوخت کتاب

ابتدا در چهار نقطه از عطف کتاب را به وسیله اره خراش می‌دهیم. خراش‌های ایجاد شده باید به شکلی باشد که سوزن به راحتی از آنها عبور کند. فاصله خراش یا شیارها از سر و ته کتاب حدود دو سانتیمتر و شیارهای بعدی به فاصله سه سانتیمتر از خراش اول به وجود می‌آید.

 

ساخت جلد

داخل شیار دوم و سوم، نخ پرک به صورت عمودی می‌گذرد. اعمال دوخت فرم‌ها با وسیله‌ای به نام کارگاه صورت می‌پذیرد.

ابتدا سوزن را از شیار اول (فرم اول) به داخل فرو برده و از شیار دوم بیرون می‌آوریم. سر سوزن را از کنار نخ پرک دوباره به داخل فرم فرومی‌بریم. در مورد شیار سوم نیز به همین گونه عمل می‌کنیم و در نهایت، سوزن از شیار چهارم از فرم خارج می‌گردد. بدین ترتیب، فرم اول دوختته شده است و برای فرم‌های بعد نیز به همین شکل عمل می‌کنیم. نخ‌های پرک باعث اتصال فرم‌ها به یکدیگر خواهد بود.

بعد از دوختن تمام فرم‌ها، نخ‌های پرک را قطع می‌کنیم به صورتی که از هر طرف حدود دو سانتیمتر باقی بماند.

اکنون دو طرف کتاب را آستر بدرقه چسبانده و نخ پرک اضافی را پس از افشان کردن بر روی آستر بدرقه می‌چسبانیم.

گالینگور پایان نامه

عطف باید تحت فشار قرار بگیرد و با قرار دادن روی سطح میز، چسب زده شود تا فرم‌ها خوب به هم متصل شوند. پس از خشک شدن، سه طرف کتاب به اندازه مناسب بردیه می‌شود. تنظیف و شیرازه در این مرحله در قسمت عطف چسبانده می‌شود. پهنای تنظیف برابر است با ضخامت عطف به اضافه ۴ سانتیمتر.

بدین ترتیب اتصال فرم‌ها به یکدیگر بسیار محکم می‌شود، شیرازه غیر از استحکام، به کتاب زیبایی نیز می‌بخشد. شیرازه باید به گونه‌ای چسبانده شود که فقط قسمت دوخت و رنگی آن دیده شود.

پس از اجرای این مرحله، کتاب آماده جلدگذاری می‌باشد.

ساخت جلد

در جلد اول به طور اختصار به تک جلدسازی پرداخته‌ایم. حال این موضوع را بطور کامل پی می‌گیریم.

برای ساخت جلد از مواد و جنس‌های گوناگونی استفاده می‌شود که می‌توان به گالینگور یا صحافی، پارچه (ترمه، مخمل و…) و چرم اشاره کرد که در این میان چرم دارای استحکام و دوام بیشتری می‌باشد و برای کتاب‌های بسیار نفیس به کار می‌رود. چرم از پوست حیوانات مختلف به دست می‌آید. تیماج، میشن و چرم ساغری از انواع چرم هستند که در جلدسازی از آنها استفاده شده است.

چگونگی ساخت، اندازه‌ها و محاسباتی که برای ساخت جلد به کار می‌آید برای تمام موارد یکسان است که البته با اندک تفاوت اعمال می‌گردد.

اندازه جلد بر مبنای ابعاد نهایی کتاب (بعد از برش) تعیین می‌گردد.

ابتدا مقواهای جلد نسبت به اندازه کتاب بریده می‌شود. طول مقواها حدود ۷ میلیمتر بزرگتر و عرض آن را می‌توان حدود ۳ میلیمتر کوچکتر از عرض کتاب برید.

کتابی به ابعاد ۲۱ ۵/۱۴ سانتیمتر را برای ساخت جلد در نظر می‌گیریم و مقواهای جلد را به اندازه ۷/۲۱ ۲/۱۴ می‌بریم.

اندازه عطف کتاب مذکور سه سانتیمتر می‌باشد. مقوای باریکه را باید با احتساب اندازه عطف و ضخامت دو برگ مقوای جلد برش زد.

پس بدین ترتیب و با در نظر گرفتن ۷ میلیمتر به عنوان جا ناخنی:

۱/۳۳= ۴/۱+ ۳/۳+۲/۱۴+۲/۱۴

گالینگور پایان نامه

حال اندازه پوشش (چرم، گالینگور یا صحافی) را دو سانتیمتر بزرگتر از هر طرف محاسبه می کنیم.

 

طول ۱/۳۷= ۴+ ۱/۳۳

عرض  ۷/۲۵ = ۴ + ۷/۲۱

گالینگور پایان نامه

چنانچه درصدد ساخت چند جلد به یک اندازه باشیم، برای سهولت و دقت باید از مقوای وسط استفاده نمود. عرض مقوای وسط برابر است با اندازه مقوای باریکه به اضافه جا ناخنی‌ها. این اندازه، فاصله ما بین دو مقوای جلد می‌باشد.

در مثال بالا، اندازه مقوای وسط ۷/۴ = ۷/۰ + ۷/۰ + ۳/۳ می‌باشد.

به هر ترتیب، پوشش روی میز قرار داده می‌شود و به چسب آغشته می‌گردد. مقوای جلد به فاصله دو سانتیمتری از طرفین روی پوشش قرار داده می‌شود. سپس مقوای وسط، مماس با آن و بعد مقوای دیگر در کنار آن چسبانده می‌شود. مقوای وسط را برداشته و مقوای باریکه را با رعایت جاناخنی، جایگزین می‌کنیم. جلد را برمی‌گردانیم و با تکه پارچه‌ای روی آن می‌کشیم تا پوشش به مقوای جلد به طور کامل بچسبد. بریدن گوشه‌های پوشش باید با دقت انجام شود شکل برش گوشه‌ها نیز متفاوت عنوان شده است. به یان نکته نیز باید دقت شود که مقواهای جلد باید دقیقاً در یک امتداد باشد. در صورت کج بودن، در انتهای کار فاصله بین اوراق و جلد در قسمت‌های مختلف، یکسان نخواهد بود. برای تنظیم می‌توان از یک خط‌کش فلزی یا مقوای صاف استفاده نمود.

گالینگور پایان نامه

فاصله برش گالینگور یا صحافی از گوشه جلد به ضخامت مقوا بستگی دارد. هرقدر ضخامت مقوای جلد بیشتر باشد، فاصله مزبور نیز افزایش می‌یابد.

گالینگور پایان نامه

بریدن گوشه‌های پوشش با قیچی یا کاتر صورت می‌گیرد. در بعضی از کارها، گوشه جلد را می‌توان به شکل گرد درآورد. گرد کردن گوشه مقوا به وسیله (مغاز نیم‌گرد) میسر است.

پخ زدن جلد

در مورد مقوای ضخیم یا فیبر می‌توان لبه‌های جلد را به صورت نیم‌گرد درآورد که به زیبایی کار می‌افزاید. این عمل با سوهان یا سنباده امکان‌پذیر است. البته باید دقت نمود که لبه‌های جلد خیلی تیز نشود تا آسیبی به پوشش نرسد و دوام آن حفظ گردد.

پخ زدن کتاب

جلدگذاری

دو مرحله مهم شامل ته‌بندی کتاب و ساخت جلد، صورت گرفته است. حال باید جلدگذاری و تلفیق این دو با هم انجام شود.

جلد را روی میز قرار می‌دهیم و کتاب را روی آن می‌گذاریم. قبل از چسب زدن، چگونگی قرار گرفتن کتاب را بررسی می‌نماییم. پس از چسب زدن جلد و قرار دادن کتاب بر روی آن، کتاب را می‌بندیم.

این عمل باید با دقت زیاد انجام شود تا فاصله لب جلد تا اوراق کتاب در سه طرف مساوی باشد. این امر در زیبایی و نتیجه کار نقش مهمی را ایفا می‌کند. کتاب درون پرس قرار می‌گیرد تا تحت فشار خشک شود. برای حفظ زیبایی جاناخنی، از وسایل ساده‌ای استفاده می‌شود که با قرار دادن آنها بر روی جاناخنی و ایجاد فشار، اتصال بهتر و زیبایی بیشتر حاصل می‌گردد. البته برای اجرای این عمل، دستگاه‌های ساده‌ای نیز وجود دارد.

 

لینک های مرتبط : مراحل اخذ مجوز و چاپ کتابصحافی کتاب نفیس

 

 

702

ممکن است علاقه مند باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *